चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने दोन्ही नेत्यांच्या बैठकीची तयारी सुरू असल्याचे स्पष्ट केले आहे. बीजिंगने भारतासोबत संवाद वाढवणे, सहकार्य मजबूत करणे आणि मतभेद योग्य पद्धतीने हाताळण्याची भूमिका मांडली आहे. दोन्ही देशांनी चांगले शेजारी आणि एकमेकांच्या विकासाला सहकार्य करणारे भागीदार म्हणून काम करण्याची अपेक्षाही चीनने व्यक्त केली आहे.
शी जिनपिंग यांचा जवळपास सात वर्षांनंतरचा हा भारत दौरा आहे. 2020 नंतर भारत-चीन संबंधांमध्ये निर्माण झालेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर हा दौरा होत आहे.
मोदी-शी भेटीचे महत्त्व काय?
2020 मधील गलवान संघर्षानंतर भारत-चीन संबंधांमध्ये मोठा तणाव निर्माण झाला होता.
2024 मध्ये दोन्ही देशांमध्ये लष्करी disengagementचा करार झाला आणि काही संघर्षाच्या ठिकाणांहून सैन्य मागे घेण्यात आले.
Reutersच्या अहवालानुसार त्यानंतर थेट विमानसेवा पुन्हा सुरू झाली, व्यावसायिक व्हिसा प्रक्रियेत काही सुलभता आली आणि आर्थिक संबंधांमध्येही सुधारणा झाली. मात्र सीमावाद आणि धोरणात्मक मतभेद अद्याप कायम आहेत.
त्यामुळे मोदी-शी भेटीला लगेच पूर्ण “India-China reset” म्हणणे योग्य ठरणार नाही. मात्र संबंध स्थिर करण्यासाठी दोन्ही देश किती पुढे जाण्यास तयार आहेत, याचे संकेत या भेटीतून मिळू शकतात.
सीमा प्रश्नासोबत व्यापारही महत्त्वाचा
भारत-चीन संबंधांमधील मोठा मुद्दा म्हणजे व्यापारातील असमतोल.
Indian Expressच्या माहितीनुसार दोन्ही देशांमध्ये strategic economic dialogue सुरू करण्याच्या दिशेने चर्चा होऊ शकते. व्यापार तूट, बाजारपेठेतील प्रवेश, व्हिसा आणि भारतातील चीनी गुंतवणूक हे त्यातील महत्त्वाचे मुद्दे असू शकतात.
Reutersनुसार 2025-26 या आर्थिक वर्षात चीन हा भारताचा सर्वात मोठा import source होता आणि चीनमधून भारताची आयात सुमारे 132 अब्ज डॉलर होती.
भारतासमोरचे आव्हान म्हणजे चीनी बाजारपेठेत भारतीय कंपन्यांना अधिक प्रवेश मिळवून देणे, महत्त्वाच्या supply chains सुरक्षित ठेवणे आणि धोरणात्मक क्षेत्रांतील सुरक्षेच्या चिंता कायम ठेवणे.
सीमेवरील स्थिती निर्णायक ठरेल
आर्थिक सहकार्य आणि सुरक्षा संबंध पूर्णपणे वेगळे करता येणार नाहीत.
2024 नंतर परिस्थितीत काही सुधारणा झाली असली तरी LACवरील प्रश्न अद्याप सुटलेला नाही आणि दोन्ही देशांची लष्करी उपस्थिती कायम आहे.
Indian Expressच्या माहितीनुसार दोन्ही नेते अलीकडील सीमा चर्चेच्या प्रगतीचा आढावा घेऊ शकतात.
हा खरोखर India-China reset आहे का?
सध्या याला पूर्ण reset म्हणणे घाईचे ठरेल.
चीनकडून वापरली जाणारी भाषा निश्चितच तुलनेने सकारात्मक आहे. मात्र सीमा, व्यापार, गुंतवणूक आणि राष्ट्रीय सुरक्षेशी संबंधित प्रश्न अजूनही महत्त्वाचे आहेत.
आता कोणत्या मुद्द्यांवर लक्ष?
सीमेबाबत कोणते ठोस निर्णय होतात
Strategic Economic Dialogue औपचारिकपणे सुरू होते का
व्यापार तूट आणि market access
चीनी गुंतवणूक व व्हिसा नियम
भविष्यातील उच्चस्तरीय संवादाचा roadmap
BRICS शिखर परिषद 12 आणि 13 सप्टेंबर रोजी नवी दिल्लीत होत आहे. भारताच्या अध्यक्षतेचा मुख्य भर resilience, innovation, cooperation आणि sustainabilityवर आहे.
थोडक्यात: मोदी-शी भेट महत्त्वाची आहे; मात्र तिचे खरे महत्त्व बैठकीच्या फोटोमध्ये नसून बैठकीनंतर जाहीर होणाऱ्या ठोस निर्णयांमध्ये असेल.
