Ad
vv
LIVE
Thu, 20 Aug 2026
--°
Loading...
India

पश्चिम बंगाल के 13 जिलों में बर्ड फ्लू का प्रकोप

पिछले लगभग डेढ़ दशक से भारत में समय-समय पर बर्ड फ्लू जैसी गंभीर बीमारी का प्रकोप देखने को मिलता रहा है। वर्ष 2008 में पश्चिम बंगाल इस बीमारी से…

Jan 27, 2026
2 min read
पश्चिम बंगाल के 13 जिलों में बर्ड फ्लू का प्रकोप

Photo: The Media Times / Representative Image

T
The Media Times.Live
The Media Times

 

पिछले लगभग डेढ़ दशक से भारत में समय-समय पर बर्ड फ्लू जैसी गंभीर बीमारी का प्रकोप देखने को मिलता रहा है। वर्ष 2008 में पश्चिम बंगाल इस बीमारी से सबसे अधिक प्रभावित राज्यों में से एक रहा। 27 जनवरी 2008 को आधिकारिक रूप से राज्य के 13 जिलों में बर्ड फ्लू के फैलने की घोषणा की गई, जिससे कुक्कुट उद्योग को भारी नुकसान हुआ।

इस बीमारी की शुरुआत 16 जनवरी 2008 को बीरभूम जिले से हुई थी। शुरुआती दिनों में इसे सामान्य संक्रमण माना गया, लेकिन कुछ ही दिनों में यह तेजी से अन्य जिलों में फैल गया। देखते ही देखते राज्य का लगभग आधा हिस्सा इसकी चपेट में आ गया। मुर्गियों में अचानक मौत, अंडों के उत्पादन में गिरावट और पक्षियों की कमजोरी जैसे लक्षण सामने आने लगे।

सरकार और पशुपालन विभाग ने स्थिति की गंभीरता को समझते हुए तत्काल कदम उठाए। संक्रमित क्षेत्रों में लाखों मुर्गियों, चूजों और अन्य कुक्कुट पक्षियों को नष्ट किया गया, ताकि बीमारी को फैलने से रोका जा सके। इसके साथ ही अंडों और मुर्गियों की आवाजाही पर रोक लगा दी गई। प्रभावित इलाकों में सैनिटाइजेशन अभियान चलाया गया और लोगों को सतर्क रहने की सलाह दी गई।

बर्ड फ्लू के इस प्रकोप का सबसे ज्यादा असर गरीब और मध्यम वर्ग के मुर्गी पालकों पर पड़ा। कई परिवारों की आजीविका पूरी तरह से कुक्कुट पालन पर निर्भर थी, लेकिन बीमारी के कारण उन्हें भारी आर्थिक नुकसान उठाना पड़ा। बाजारों में अंडों और चिकन की बिक्री में भी गिरावट आई, जिससे व्यापार प्रभावित हुआ।

स्वास्थ्य विशेषज्ञों ने लोगों को साफ-सफाई बनाए रखने, संक्रमित पक्षियों से दूर रहने और पूरी तरह से पका हुआ मांस ही खाने की सलाह दी। हालांकि उस समय मनुष्यों में संक्रमण के मामले बहुत कम सामने आए, फिर भी लोगों में डर का माहौल बना रहा।

27 जनवरी 2008 को की गई घोषणा ने पूरे देश का ध्यान इस समस्या की ओर आकर्षित किया। इसके बाद केंद्र और राज्य सरकारों ने मिलकर रोकथाम के लिए नई नीतियां और योजनाएं बनाईं। समय के साथ जागरूकता बढ़ी और निगरानी व्यवस्था को मजबूत किया गया।

यह घटना हमें सिखाती है कि पशुजनित बीमारियों के प्रति सतर्क रहना कितना जरूरी है। सही समय पर कार्रवाई, जागरूकता और वैज्ञानिक उपायों के जरिए ही ऐसे प्रकोपों पर नियंत्रण पाया जा सकता है। बर्ड फ्लू का यह प्रकरण आज भी स्वास्थ्य और कृषि क्षेत्र के लिए एक महत्वपूर्ण सबक माना जाता है।

RECOMMENDED FOR YOU

राहुल गांधी इव्हेंटची मिमिक्री केल्यानंतर कॉमेडियनने तीन शो रद्द केले, त्याला धमक्या मिळाल्याचा दावा
भारतSep 22, 2026

राहुल गांधी इव्हेंटची मिमिक्री केल्यानंतर कॉमेडियनने तीन शो रद्द केले, त्याला धमक्या मिळाल्याचा दावा

कॉमेडियन पुलकित मणी यांनी सांगितले की, इंदूरमधील राहुल गांधींच्या 'स्टुडंट्स की गूंज' कार्यक्रमात त्याच्या कामगिरीनंतर त्याला सतत धमक्या मिळत असल्याचा आरोप केल्यानंतर त्याने नोएडा, लखनऊ आणि कानपूरमधील आगामी शो रद्द केले.

The Media Times.Live News Desk
दानम नागेंद्र यांनी अपात्रतेविरोधात सर्वोच्च न्यायालयात धाव घेतली, 23 सप्टेंबर रोजी सुनावणी
भारतSep 21, 2026

दानम नागेंद्र यांनी अपात्रतेविरोधात सर्वोच्च न्यायालयात धाव घेतली, 23 सप्टेंबर रोजी सुनावणी

खैरताबादच्या माजी आमदाराने तेलंगणा उच्च न्यायालयाच्या पक्षांतरविरोधी कायद्याअंतर्गत अपात्रतेच्या आदेशाला आव्हान दिले आहे आणि सर्वोच्च न्यायालयासमोर तातडीने सुनावणी घेण्याची मागणी केली आहे.

The Media Times.Live News Desk
भटक्या जनावरांच्या निवाऱ्यांबाबत सर्वोच्च न्यायालयात NHAI याचिका, विशेष खंडपीठ या प्रकरणावर सुनावणी करणार
भारतSep 21, 2026

भटक्या जनावरांच्या निवाऱ्यांबाबत सर्वोच्च न्यायालयात NHAI याचिका, विशेष खंडपीठ या प्रकरणावर सुनावणी करणार

भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाने देशभरात भटक्या गुरांसाठी आश्रयस्थान स्थापन करण्याच्या निर्देशांना आव्हान दिले आहे, आर्थिक आणि प्रशासकीय भार आणि स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि जिल्हा प्रशासनाने जबाबदारी हाताळली पाहिजे असा युक्तिवाद केला आहे.

The Media Times.Live News Desk
Podcast

The Media Times Daily — a 10-minute audio brief.

Hosted by our senior editors, every weekday morning.

Listen now
Video

Explainers, ground reports and long-form documentaries.

Original programming produced by The Media Times.Live studios.

Watch on YouTube